Sức khỏe nam giới

Dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer – Thử máu phát hiện sớm Alzheimer

Bệnh Alzheimer hiên nay không chỉ gặp ở người cao tuổi mà rất hay gặp ở giới trẻ. Chúng ta có thể phát hiện sớm bệnh Alzheimer, qua các dấu hiệu nhận biết bệnh để có hướng điều trị hợp lý. Vậy dấu hiệu để nhận biết bệnh Alzheimer là gì? Bệnh Alzheimer có thể phát hiện bằng thử máu không?

Loading...

Dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer

Bố tôi thời gian này thường hay quên, không muốn ăn, hay tranh cãi vô cớ mặc dù ông mới 62 tuổi. Vậy tôi xin hỏi bác sĩ có phải bố tôi mắc Alzheimer?

Trần Thanh Thu (Nghệ An)

Biểu hiện của bệnh Alzheimer ở giai đoạn đầu thường hay quên những sự việc mới xảy ra, ví dụ quên không tắt đèn, không nhớ mình đã uống thuốc gì vào buổi sáng, thay đổi tính cách: vô cảm, thu hút các mối quan hệ xã hội. Ở giai đoạn tiến triển, người bệnh gặp phải những khó khăn trong giải quyết các vấn đề cần suy nghĩ có tính chất trừu tượng như là suy nghĩ, tính toán, tổ chức công việc thường ngày… Người bệnh có thể dễ kích động, tranh cãi vô cớ, ăn mặc không phù hợp với hoàn cảnh. Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể mất định hướng, lẫn lộn, không nhớ ngày tháng, không nhớ nơi mình ở, không nhớ những nơi mình đã đi qua, không thể kiểm soát được việc vệ sinh cá nhân, không tự chăm sóc được bản thân.

Dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer - Thử máu phát hiện sớm Alzheimer

Khi bạn thấy người thân của mình có 10 dấu hiệu sau thì cần phải cảnh giác với căn bệnh này: hay quên; khó khăn trong làm việc gia đình hàng ngày; có vấn đề về diễn đạt ngôn ngữ; mất định hướng không gian, thời gian; giảm khả năng phán đoán; khó khăn trong những suy nghĩ trừu tượng; đặt những đồ vật trong nhà sai vị trí; thay đổi cảm xúc hoặc hành vi; thay đổi tính cách; mất khả năng đưa ra giải pháp để giải quyết một vấn đề.

Khi bệnh nặng thì người bệnh có thể có hoang tưởng, ảo giác, kích động do sự ảnh hưởng của các cơ quan thị giác, thính giác, khứu giác và vị giác.

 Phát hiện sớm bệnh Alzheimer qua… mũi

Các nhà khoa học Mỹ vừa công bố một phương pháp mới giúp phát hiện sớm, hiệu quả bệnh Alzheimer bằng cách: ngửi bơ đậu phộng.

Các nhà nghiên cứu thuộc Trường đại học Florida (Mỹ) cho biết, khứu giác có mối quan hệ mật thiết với các dây thần kinh não và thường là bộ phận đầu tiên bị ảnh hưởng khi trí nhớ suy giảm. Thí nghiệm này yêu cầu bệnh nhân ngửi một thìa bơ đậu phộng bằng một bên mũi và đo khoảng cách xa nhất mà bệnh nhân có thể ngửi được. Bệnh nhân mắc chứng Alzheimer có lỗ mũi bên trái nhỏ hơn khoảng 10mm so với lỗ mũi bên phải. Từ đó, các nhà nghiên cứu có thể nhanh chóng phát hiện ra những người mắc chứng bệnh trên.

Bơ đậu phộng được sử dụng bởi vì nó có “mùi tinh khiết”. Mũi có thể ngửi được các loại mùi vị là trong thành khoang mũi có một lớp niêm mạc dầy khoảng 5mm, trên đó phân bố khoảng hơn 10.000.000 tế bào khứu giác, những tế bào này có liên hệ rất mật thiết với đại não.

Như chúng ta đã biết, khí là do tác dụng của các phân tử khí tạo thành. Khi con người hít thở không khí, những phân tử khí phát tán trong không trung sẽ dính vào niêm mạc khoang mũi, kết hợp với các tế bào khứu giác trong khoang mũi. Lúc này, các tế bào khứu giác trong khoang mũi lập tức sẽ hưng phấn lên, chuyển những kích thích này thành những tín hiệu đặc biệt và truyền đến đại não thông qua các dây thần kinh khứu giác, vì vậy tạo ra khứu giác giúp cho chúng ta có thể ngửi thấy các loại mùi vị bằng mũi. Bơ đậu phộng không tạo yếu tố kích thích nên nó rất lý tưởng để dùng trong thí nghiệm.

Thử máu phát hiện sớm Alzheimer

Theo một nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Mỹ, thử máu có thể tiên đoán chính xác sự khởi đầu của bệnh Alzheimer, trước khi xuất hiện bất cứ triệu chứng nào. Các bác sĩ cho rằng việc điều trị bệnh bằng thuốc đang gặp rất nhiều khó khăn bởi các bệnh nhân thường được chữa trị quá muộn.

Nghiên cứu cho thấy việc thử nồng độ của 10 loại chất béo trong máu có thể dự đoán chính xác tới 90% nguy cơ mắc bệnh trong 3 năm tiếp theo. Trong nghiên cứu, các nhà khoa học ở Đại học Georgetown, Washington DC, Hoa Kỳ đã phân tích mẫu máu của 525 người trên 70 tuổi. Khi so sánh mẫu máu của 53 người mắc Alzheimer hoặc suy giảm nhận thức nhẹ với 53 người trí tuệ minh mẫn, họ nhận ra sự khác biệt trong nồng độ 10 loại chất béo của 2 nhóm này. Và khi nhóm nghiên cứu xem xét những mẫu máu còn lại, 10 dấu hiệu này có thể tiên đoán những bệnh nhân nào có nguy cơ mắc bệnh cao trong những năm tới.

Các nhà khoa học vẫn chưa biết chính xác nguyên nhân gây ra sự thay đổi nồng độ chất béo trong máu, song họ đưa ra giải thuyết đó có thể là dư lượng tạo ra bởi các thay đổi sớm trong não bộ.

 Có thể phát hiện sớm bệnh Alzheimer

Gần đây, các nhà khoa học liên ngành Trường đại học Northwestern (Mỹ) đã tìm ra một phương pháp phát hiện bệnh Alzheimer ở động vật và ở người trước khi các triệu chứng của bệnh này xuất hiên bằng phương pháp không xâm lấn Nano MRI. Phương pháp mới này sẽ kết hợp cùng với các phương pháp truyền thống trước đây sẽ cho phép phát hiện sớm bệnh Alzheimer.

Alzheimer là một bệnh đáng sợ của tuổi già vì làm cho người ta mất trí, sống lệ thuộc vào người khác. Bệnh gây suy giảm chất lượng cuộc sống ở người cao tuổi và là gánh nặng của gia đình và xã hội, gây thiệt hại lớn về kinh tế. Theo thống kê năm 2014 ở Mỹ, chi phí cho việc chăm sóc điều trị bệnh Alzheimer là 200 tỷ USD, dự kiến đến năm 2050 sẽ là 1.100 tỷ USD. Một trong những khó khăn cho công tác điều trị hiện nay là việc phát hiện bệnh muộn, bệnh không có thuốc chữa nguyên nhân mà chỉ có thuốc chữa triệu chứng và việc sử dụng thuốc chỉ có hiệu quả cao khi điều trị bệnh từ sớm. Do đó, việc phát hiện bệnh sớm là rất cần thiết và cấp bách để nâng cao hiệu quả chữa trị cho bệnh nhân.

Dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer - Thử máu phát hiện sớm Alzheimer

Các kháng thể 586 – NU được mã hoá trên thiết bị Nano-MRI.

Được dẫn dắt bởi nhà thần kinh học Wiliam L Klein và các tài liệu khoa học của Vinayat P David, nhóm các nhà nghiên cứu và các kỹ sư Đại học Northwestern (Mỹ) đã phát triển một thiết bị chụp cộng hưởng từ nano (Nano-MRI) cho phép nhận biết Oligomer beta amyloid và mảng beta amiloid. Trên thiết bị Nano-MRI các kháng thể chống lại Oligomer beta amyloid, ký hiệu 586-NU được mã hóa thành màu đỏ và mảng beta amyloid ký hiệu Th-S được mã hóa thành màu xanh. Trường hợp 586-NU chồng lên Th-S thì sẽ có màu vàng.

Oligomer beta amyloid là gì? Oligomer beta amyloid được phát hiện năm 1998 bởi William L Klein và ngày nay nó được coi là thủ phạm gây ra bệnh Alzheimer. Khi có tác động của các độc tố (giống như kháng thể) tấn công thì Oligomer beta amyloid có sự biến đổi bất thường trong liên kết, tạo ra các mảng beta amyloid là mảng đặc trưng của bệnh Alzheimer. Thiết bị Nano-MRI nói trên cho phép nhận biết sự xuất hiện 586-NU (là kháng thể của Oligomer beta amyloid) và sự xuất hiện Thi-S (mảng beta amyloid) thông qua việc nhận biết màu của chúng, nên cho phép chúng ta phát hiện sớm bệnh Alzheimer.

Sở dĩ có thể  phát hiện sớm bệnh đó là do Oligomer beta amyloid thường xuất hiện từ sớm, trước sự xuất hiện mảng beta amiloid hàng chục năm. Do đó, việc phát hiện sớm Oligomer beta amyloid cũng có nghĩa là đã phát hiện sớm nguy cơ; phát hiện ra mảng beta amylod có nghĩa là phát hiện sớm bệnh. Từ khi xuất hiện các mảng beta amyloid đầu tiên cho đến khi phát triển thành mảng beta amiloid dày đặc cản trở các tín hiệu dẫn truyền thần kinh, làm xuất hiện các triệu chứng suy giảm trí nhớ rồi sa sút trí tuệ còn phải qua hàng chục năm nữa. Như vậy, bằng thiết bị Nano-MRI có thể nhận biết nguy cơ cũng như sự xuất hiện bệnh trước khi xuất hiện triệu chứng ban đầu ít nhất là vài chục năm. Như chúng ta đã biết, tất cả các thuốc hiện tại dùng trong điều trị Alzheimer như tacrin, donepezil, rivastigmin  chỉ  là các thuốc ức chế enzym acetylcholiesterase, làm cho acetylcholin vững bền nên chỉ chữa triệu chứng, làm chậm lại sự phát triển và chỉ có hiệu quả khi bệnh còn nhẹ. Do đó, phát triển thiết bị Nano-MRI nối ở trên là rất có ý nghĩa cho việc điều trị Alzheimer.

Thiết bị Nano-MRI này không những cho nhận biết Oligomer beta amyloid, mảng beta amiloid  qua nhận biết màu, mà còn định lượng được chúng qua đo nồng độ trong máu. Do đó, thiết bị Nano-MRI cho phép ta đánh giá thuốc dùng phóng trị Alzheimer. Một thuốc có ý nghĩa dự phòng phải là thuốc làm giảm Oligomer beta amyloid và một thuốc có ý nghĩa điều trị phải là thuốc làm giảm và đi đến triệt tiêu beta amyloid.

Ngoài nghiên cứu về kĩ thuật phát hiện Alzheimer sớm bằng phương pháp không xâm lấn Nano-MRI, trước đây cũng đã có hai nghiên cứu khác về việc phát hiện Alzheimer không xâm lấn:

Trong một nghiên cứu, các nhà khoa học ở Đại học Georgetown, Washington DC (Mỹ) đã phân tích mẫu máu của 525 người trên 70 tuổi. Khi so sánh mẫu máu của 53 người mắc Alzheimer hoặc suy giảm nhận thức nhẹ với 53 người trí tuệ minh mẫn, họ nhận ra sự khác biệt nồng độ 10 loại chất béo của hai nhóm này. Chưa rõ vì sao có sự khác biệt này nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng trong não của người Alzheimer hay suy giảm nhận thức có sự thay đổi sớm ở não và dư lượng các chất béo được tạo ra bởi các thay đổi sớm trong não dẫn tới sự thay đổi nồng độ chất béo trong máu. Định lượng 10 chất béo trong máu sẽ cho phép chẩn đoán khá chính xác những người sẽ bị bệnh Alzheimer trong những năm tiếp theo khi những người này chưa xuất hiện bất cứ triệu chứng nào của bệnh.

 

loading...