Sức khỏe phụ nữ

Phòng ngừa các rối loạn sau mãn kinh – Rối loạn trầm cảm sau mãn kinh

Bạn đã có những bí quyết nhằm phòng ngừa các rối loạn sau mãn kinh chưa? Những rối loạn sau mãn kinh chúng ta nên đặc biệt quan tâm là rối loạn trầm cảm. Cùng tham khảo các bạn nhé!

Loading...

Phòng ngừa các rối loạn sau mãn kinh

Mãn kinh (MK) là giai đoạn chuyển tiếp lần thứ 2 trong đời sống tình dục của người phụ nữ (lần thứ nhất ở tuổi dậy thì), xảy ra do buồng trứng ngưng hoạt động và ngưng điều tiết các nội tiết nữ, dẫn đến việc ngưng hành kinh hàng tháng và chấm dứt khả năng sinh sản của người phụ nữ.

Phòng ngừa các rối loạn sau mãn kinh - Rối loạn trầm cảm sau mãn kinh

MK diễn tiến từ từ theo tuổi tác

Thường qua 2 giai đoạn:

Tiền MK: thường xảy ra từ 45-50 tuổi, có thể kéo dài 2-5 năm tùy người, do hoạt động buồng trứng bắt đầu suy giảm và có sự mất cân bằng các nội tiết tố nữ (estrogen và progesteron), dẫn đến kinh nguyệt không đều, kéo dài, dây dưa.

MK thật sự: thường ở lứa tuổi 50- 55, do buồng trứng ngưng hẳn hoạt động và ngưng tiết nội tiết tố nữ, dẫn đến kinh nguyệt mất hẳn.

Đậu nành có thể làm giảm các triệu chứng của tuổi mãn kinh.

Thời kỳ MK sẽ gây ra những rối loạn về tâm sinh lý của phụ nữ như:

-Rối loạn kinh nguyệt: là biểu hiện chủ yếu trong tiền MK. Vòng kinh dài ngắn và ra huyết nhiều ít khác thường.

– Cơn bốc hỏa: thỉnh thoảng xảy ra do rối loạn vận mạch làm nóng bừng ở ngực, lưng, cổ, đỏ mặt, làm mất ngủ.

Có thể kèm cảm giác nặng chân, vọp bẻ chân…

Những rối loạn thường gặp ở thời kỳ MK

Tính hình: buồn vẩn vơ, trầm uất hay dễ nóng nảy, cáu gắt, hay quên…

Niêm mạc sinh dục dần dần teo mỏng làm âm hộ, âm đạo khô rát, ngứa, giao hợp đau, dễ bị xây xước và nhiễm trùng.

Sa sinh dục: do cơ, dây chằng vùng chậu bị nhão hơn.

Tiết niệu: tiểu nhiều lần đôi khi không tự chủ được (tiểu són), tiểu buốt dù nước tiểu vẫn trong và không có dấu hiệu nhiễm trùng.

Da, tóc: da kém mềm mại, khô nhăn, có đốm đồi mồi. Tóc khô, rụng, dễ gãy.

Tăng trọng, dễ mập, mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng và đùi.

Xương: thiếu nội tiết tố dẫn đến loãng xương khiến xương dòn, dễ gãy.

Thường gặp nhất là gãy đầu dưới xương cẳng tay, cổ xương đùi. Ngoài ra còn bị vẹo cột sống, đau vùng thắt lưng, đau thần kinh tọa…

Tim mạch: xơ cứng thành mạch, chủ yếu là nguy cơ bệnh mạch vành hay nhồi máu cơ tim.

Ung thư sinh dục: thiếu nội tiết tố buồng trứng là yếu tố khơi dậy một vài ung thư sẵn có nơi bộ phận sinh dục.

Phòng ngừa các rối loạn sau MK

Nên có chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi, thư giãn thích hợp để giúp tinh thần được thư thái, bình ổn.

Dinh dưỡng tốt từ trước khi MK: cần ăn nhiều rau quả, đặc biệt các sản phẩm từ đậu nành và các thức ăn nhiều chất với: sữa không béo, cá, tôm, cua…

Thể dục: với các bài tập phù hợp, giúp duy trì vóc dáng gọn gàng, tinh thần minh mẫn, lạc quan.

Trong quan hệ tình dục: có thể dùng các chất bôi trơn để làm giảm cảm giác đau vì sự khô teo của âm đạo.

Khám phụ khoa định kỳ mỗi 6 tháng 1 lần để phát hiện và xử trí sớm các bệnh phụ khoa trong đó có ung thư.

Sử dụng thuốc: dùng bổ sung thuốc có canxi và vitamin D để hạn chế rối loạn loãng xương. Có thể dùng các thuốc nội tiết tố thay thế theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để hạn chế những rối loạn của thời kỳ trước, trong và sau MK.

Phòng ngừa các rối loạn sau mãn kinh - Rối loạn trầm cảm sau mãn kinh

Nhu cầu ăn uống của phụ nữ trên 60 tuổi. Phụ nữ ở tuổi này cần ăn giấm để một mặt làm tăng cảm giác thèm ăn, mặt khác phòng các loại bệnh tật, làm mềm huyết quản, hạ huyết áp, giảm cholesterol…

Một số lưu ý về chế độ ăn của phụ nữ ngoài 60

Nên ăn:

Các thức ăn thanh đạm, nóng, chín nhừ, mềm.

Cá, sữa, trứng…

Các thức ăn giàu chất cellulose như: rau xanh, gạo lức, ngũ cốc (đậu, lạc, vừng, hạt sen, hạt dẻ).

Các loại dầu béo chứa acid béo không bão hòa, có ích cho sức khỏe, như: dầu lạc, dầu vừng.

Thực phẩm giàu canxi như: sữa, các chế phẩm sữa, đậu nành, các chế phẩm đậu, tôm, sò, cua, trứng, rau cần, rau mùi…

Các thức ăn giàu vitamin E như: cải bắp, súp lơ, rau loa cự, vừng…

Không nên ăn:

Những thức ăn dẻo quánh, cứng, sinh lạnh.

Các thức ăn nhiều cholesterol như: nội tạng, tủy, óc động vật, trứng cá…

Ngoài ra, không nên ăn quá mặn vì điều này sẽ làm cho chất natri đọng nhiều trong cơ thể, dễ gây phù, tăng huyết áp, tăng gánh nặng cho thận.

Rối loạn trầm cảm khi mãn kinh

Mãn kinh là giai đoạn được đánh dấu bởi nhiều thay đổi về tâm sinh lí. Bàn về vấn đề này là bước đầu hướng đến sự thoải mái hơn. Bà Marie, 51 tuổi thổ lộ: “Tôi đang điều trị bằng hormon thay thế từ 4 năm nay và thấy chẳng có gì ngoài việc lên cân. Tôi chẳng còn phải biết làm gì nữa, dường như tôi đang tự đầu độc mình”.

Mãn kinh – tiến trình của lão hóa

Mãn kinh là một giai đoạn rất khó khăn về mặt cơ thể và tâm sinh lý đối với người phụ nữ. Mãn kinh đánh dấu một tiến trình lão hóa và người phụ nữ đã chuyển sang một thời kỳ hoàn toàn mới. Vào thời điểm mãn kinh, người phụ nữ thường ăn nói bốc đồng, nóng tính không kiềm chế được, âm đạo bị khô, lên cân, trục trặc trong vấn đề tình dục. Họ thường đặt câu hỏi về vấn đề điều trị bằng hormon thay thế. Tuy nhiên, ngoài những câu hỏi quen thuộc, nổi lên sự sợ hãi phải đối mặt với những thay đổi tâm trạng, tình cảm sa sút về tinh thần và sự lo âu lớn. Người ta đã đồng thuận với nhau về sự giảm sút hormon sinh dục nữ gây ra các triệu chứng và những thay đổi ở phụ nữ mãn kinh. Các hormon này đóng vai trò quan trọng trong cơ thể người phụ nữ. Từ lý thuyết đó mà liệu pháp “hormon thay thế” được áp dụng khá rộng rãi. Tuy nhiên, tác dụng phụ của liệu pháp này rất nhiều và tương đối nghiêm trọng, cần thiết phải có chỉ định chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa.

Nhắc lại những triệu chứng này, các bác sĩ thường nói tới bệnh trầm cảm, đây là một chứng bệnh hay gặp và thường xảy ra ở phụ nữ tuổi mãn kinh, người ta ước tính tỉ lệ mắc bệnh vào khoảng từ 30% – 80%. Bởi mọi người có khuynh hướng nhầm lẫn tất cả, vấn đề rối loạn tâm trạng cá tính hoặc chính xác hơn là trầm cảm thực sự. Điều này không muốn nói rằng trầm cảm là không có, tuy nhiên nó chợt đến một cách độc lập lúc mãn kinh. Hoặc đã có xảy ra giai đoạn trầm cảm hoặc nguyên nhân tồn tại đối với một cơ địa dễ xúc cảm.

Trong thực tế lâm sàng thì có một tình cảnh bất an, vô cảm, nỗi lo âu lớn lao, dẫn đến suy nhược tinh thần tiềm ẩn. Về sự xáo trộn tâm sinh lí, do những yếu tố văn hóa xã hội tác động: con cái lớn ra ở riêng, sắp đến tuổi về hưu, người chồng bị thất nghiệp, ly dị và viễn cảnh diễn ra trong tương lai sẽ sống một mình, những chuyện xung đột với chồng con… Điều không may mắn là các sự rối loạn lại trùng hợp nhau trong giai đoạn này.

Những người thân thiết quanh ta thật sự cần thiết

Một trong những việc đầu tiên là được nói lên nỗi niềm của chính mình với bác sĩ điều trị, bác sĩ tâm thần, nhà tâm lí, bác sĩ phụ khoa… như vậy tiếng nói của người bệnh cần được lắng nghe cẩn thận. Để không phải được nhắc đi nhắc lại hoặc ấp ủ tình trạng không được thỏa mãn tình dục. Như trường hợp của bà Jacqueline 48 tuổi: có thói quen là không bao giờ thổ lộ với ai, bà ta muốn tự giải quyết khủng hoảng một mình. Nhưng sau thời gian tự điều trị không có kết quả, bà phải nhờ đến bác sĩ. “Ông ta không phải là nhà tâm lí, nhưng đã thành công khi gợi cho tôi kể ra những bức xúc và mang đến cho tôi niềm tin. Đối với bản thân, tôi còn phải làm nhiều hơn nữa. Điều này phải mất 2-3 năm, nhưng cuối cùng tôi cũng thoát ra được”.

Bà Catherine Bergeret Amselek, một chuyên gia về phân tích tâm lí, nhắc lại vai trò quan trọng của người thân trong bối cảnh này: “Phụ nữ không thích nghe người khác nói mình là người khó chịu, người vô tích sự, ngược lại họ rất thích được ca ngợi về tính cách của mình. Một số muốn được làm bảo mẫu, số khác thì muốn được yên ổn”. Đó không phải là giai đoạn ngắn, mà cần phải mất 1-2 năm để tìm lại được chính mình. Để có thể tìm lại được sự cân bằng giữa thể chất và tâm hồn, cần phải có sự hỗ trợ: thuật xoa bóp thư giãn, châm cứu, xoa bóp trị liệu, xem ca nhạc hoặc xem kịch. Đây là giai đoạn cực kỳ cần thiết để mình tự chăm sóc cho bản thân.

Không nên xem thường lợi ích từ phương pháp điều trị hormon thay thế trong giai đoạn này. Với điều kiện là dùng liều lượng nhỏ và có nguồn gốc tự nhiên. Hiệu quả từ việc điều trị bằng hormon thay thế đối với rối loạn giấc ngủ đã được Cơ quan kiểm tra an toàn vệ sinh những sản phẩm dành cho sức khỏe của Pháp công nhận dựa trên báo cáo sau cùng. Ngược lại, kết quả điều trị đối với bệnh nhân trầm cảm dường như không được đề cập đến. Nếu như phương pháp điều trị được thích nghi, thì có kết quả nhanh hơn trong vài tuần.

Các bác sĩ khuyên nên điều trị phối hợp với thảo dược an thần hoặc làm dịu thần kinh.

loading...